مالیات عملکرد شرکت بر درآمد مشمول مالیات شخص حقوقی محاسبه می‌شود، نه صرفاً بر رقم فروش یا سود حسابداری. برای محاسبه باید درآمدها، هزینه‌های قابل قبول، زیان‌های قابل کسر و معافیت‌های قانونی با اسناد و دفاتر شرکت تطبیق داده شوند.
نرخ پایهٔ مالیات شرکت‌ها
مادهٔ ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم برای درآمد مشمول مالیات شرکت‌ها، پس از کسر موارد قانونی، نرخ پایهٔ ۲۵ درصد را مقرر کرده است؛ مگر درآمدی که نرخ جداگانه یا حکم ویژه دارد. قوانین بودجه و مقررات خاص ممکن است بر نتیجهٔ نهایی اثر بگذارند. بنابراین نرخ پایه را نباید بدون بررسی نوع درآمد و سال عملکرد به همهٔ دریافتی‌ها تعمیم داد.
مراحل محاسبهٔ درآمد مشمول مالیات
- همهٔ درآمدهای مرتبط با دورهٔ مالی را از صورت‌های مالی و اسناد استخراج کنید.
- هزینه‌های دارای شرایط مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ را با مدارک معتبر شناسایی کنید.
- تعدیلات مالیاتی، زیان‌های قابل کسر و معافیت‌های قابل اعمال را بررسی کنید.
- نرخ قانونی مربوط به هر نوع درآمد را بر پایهٔ نهایی اعمال کنید.
مثلاً اگر درآمد مشمول مالیات پس از همهٔ تعدیلات قانونی یک میلیارد ریال باشد و نرخ پایهٔ مادهٔ ۱۰۵ اعمال شود، مالیات پایه ۲۵۰ میلیون ریال است. این صرفاً مثال محاسباتی است و جای رسیدگی به وضعیت واقعی شرکت را نمی‌گیرد.
شرایط پذیرش مخارج را در مقالهٔ هزینه‌های قابل قبول مالیاتی بخوانید.
معافیت‌ها و مشوق‌ها را چگونه بررسی کنیم؟
حکم درآمد صادراتی، فعالیت تولیدی یا معدنی، فعالیت دانش‌بنیان و سایر مشوق‌ها یکسان نیست. نوع مجوز، محل فعالیت، تاریخ شروع بهره‌برداری، اظهارنامه و شرایط مقرر در قانون مربوط باید جداگانه بررسی شوند. ادعای معافیت خودکار برای همهٔ شرکت‌های یک حوزه می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
برای استفاده از نرخ صفر یا معافیت، اسناد و تکالیف اظهارنامه‌ای مرتبط را به‌موقع فراهم کنید و مقررات معتبر سال عملکرد را مبنا قرار دهید.
تکالیف مالیاتی دیگر شرکت
مالیات عملکرد تنها تکلیف شرکت نیست. پرداخت‌کنندهٔ حقوق باید مالیات حقوق را طبق مادهٔ ۸۶ کسر و فهرست مربوط را ارسال کند؛ توضیح بیشتر در راهنمای مالیات حقوق آمده است. تکالیف اجاره، ارزش افزوده و صورتحساب الکترونیکی نیز بسته به نوع فعالیت و معامله باید جداگانه بررسی شوند.
به‌ویژه از به‌کاربردن نرخ ثابت قدیمی برای ارزش افزوده یا مالیات تکلیفی همهٔ قراردادها خودداری کنید؛ نرخ و شمول هر مورد تابع قانون و دورهٔ مربوط است.
مهلت اظهارنامه و کنترل نهایی
طبق مادهٔ ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم، شخص حقوقی باید اظهارنامه و صورت‌های مالی متکی به دفاتر قانونی را حداکثر تا چهار ماه پس از پایان سال مالیاتی تسلیم و مالیات متعلق را پرداخت کند؛ تمدیدهای احتمالی باید از اطلاعیهٔ رسمی همان دوره بررسی شوند.
پیش از ارسال، جمع درآمدها و هزینه‌ها را با دفاتر، حساب‌های بانکی و صورتحساب‌ها تطبیق دهید. مدارک معافیت یا زیان قابل کسر را نگه دارید و رسید ثبت اظهارنامه و پرداخت را بایگانی کنید. خطای عمدی و تخلف شکلی آثار متفاوتی دارند و برای اختلاف با برگ تشخیص، مسیر اعتراض قانونی وجود دارد.
