مالیات حقوق به درآمد ناشی از رابطهٔ استخدامی مربوط است. کارفرما باید هنگام پرداخت یا تخصیص حقوق، مالیات متعلق را با توجه به قانون همان سال محاسبه و کسر کند. معافیت و نرخ‌ها ممکن است هر سال تغییر کنند؛ برای محاسبهٔ واقعی نباید از جدول سال‌های گذشته استفاده کرد.
مالیات حقوق با حق بیمه چه تفاوتی دارد؟
مالیات حقوق به سازمان امور مالیاتی پرداخت می‌شود، اما حق بیمه تابع مقررات تأمین اجتماعی و پوشش‌های بیمه‌ای است. مبنای محاسبه و اقلام مشمول این دو الزام یکسان نیست. فیش حقوقی باید اقلام پرداختی و کسورات را به‌روشنی نشان دهد.
کدام دریافتی‌ها مشمول مالیات‌اند؟
حقوق ثابت، اضافه‌کار، پاداش و مزایای نقدی یا غیرنقدی ممکن است در درآمد مشمول مالیات حقوق منظور شوند. برخی اقلام نیز طبق قانون مالیات‌های مستقیم یا حکم بودجهٔ همان سال معاف‌اند. تشخیص دربارهٔ هر مزیت به ماهیت پرداخت، اسناد و مقررات سال پرداخت بستگی دارد؛ نمی‌توان همهٔ کمک‌هزینه‌ها را به‌طور کلی معاف یا مشمول دانست.
کارمند و کارفرما بهتر است شرح هر پرداخت را در قرارداد، فیش و اسناد حسابداری یکسان ثبت کنند.
وظایف کارفرما در محاسبه و ارسال فهرست
طبق مادهٔ ۸۶ قانون مالیات‌های مستقیم، پرداخت‌کنندهٔ حقوق باید مالیات را هنگام پرداخت یا تخصیص محاسبه و کسر کند و فهرست و مالیات مربوط را حداکثر تا پایان ماه بعد ارسال و پرداخت کند. نگهداری فیش‌ها، قراردادها و مستندات محاسبه برای رسیدگی بعدی اهمیت دارد.
برای آماده‌سازی اسناد، راهنمای مدارک حسابرسی مالیاتی را ببینید. چارچوب عمومی تکالیف مؤدی نیز در مقالهٔ حقوق و تکالیف مؤدیان مالیات‌های مستقیم توضیح داده شده است.
محاسبهٔ مالیات حقوق چگونه انجام می‌شود؟
- دریافتی‌های مشمول را برای دورهٔ پرداخت شناسایی کنید.
- اقلام معاف و سقف معافیت معتبر در همان سال را اعمال کنید.
- مالیات را بر اساس نرخ‌ها و پله‌های مصوب همان سال محاسبه کنید.
- مبلغ کسرشده را با فیش حقوقی، فهرست ارسالی و رسید پرداخت تطبیق دهید.
مثال‌هایی که به یک سال مشخص تعلق دارند برای محاسبهٔ حقوق سال دیگر معتبر نیستند. پیش از پرداخت، متن قانون بودجه و بخشنامه‌های اجرایی همان سال را بررسی کنید.
خطاهای رایج و راه پیشگیری
ارسال‌نکردن فهرست یا پرداخت‌نکردن مالیات کسرشده می‌تواند مسئولیت و جریمه ایجاد کند. مادهٔ ۱۹۷ به فهرست‌های مقرر و مادهٔ ۱۹۹ به تکلیف کسر و پرداخت مالیات دیگران مربوط است. مقدار جریمه و امکان اعتراض باید با توجه به وضعیت پرونده و قانون قابل اجرا بررسی شود.
کارمند می‌تواند جزئیات کسورات را از کارفرما بخواهد و در صورت اختلاف، اسناد پرداخت و فیش‌ها را نگه دارد. کارفرما نیز باید تغییرات سالانهٔ معافیت‌ها و نرخ‌ها را در سامانهٔ حقوق و دستمزد به‌موقع اعمال کند.
