در دنیای امروز، اجاره دادن ملک یکی از راههای متداول کسب درآمد است. اما این درآمد مشمول مالیات نیز میشود. اگر شما مالک یک خانه، مغازه، یا دفتر هستید و آن را اجاره دادهاید، باید با قوانین مربوط به مالیات بر اجاره و اظهارنامه اجاره املاک آشنا باشید تا از جرایم مالیاتی در امان بمانید.
در این مقاله به زبان ساده، همه چیز دربارهی مالیات بر درآمد اجاره ملک، نحوه محاسبه آن، انواع معافیتها و جریمهها را توضیح خواهیم داد.
مالیات بر اجاره چیست؟
مالیات بر اجاره نوعی مالیات مستقیم است که دولت از درآمد حاصل از اجاره دادن ملک دریافت میکند. این مالیات فقط به موجر (کسی که ملک را اجاره میدهد) تعلق میگیرد و مستأجر هیچ مسئولیتی در قبال آن ندارد.
درآمد اجاره چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه مالیات اجاره، ابتدا باید درآمد خالص اجاره مشخص شود. درآمد خالص برابر است با:
درآمد اجاره = اجاره ماهانه × تعداد ماههای اجاره
درآمد خالص = درآمد اجاره – 25٪ کسور قانونی بابت هزینهها، استهلاک و…
طبق ماده ۵۳ قانون مالیاتهای مستقیم، ۲۵٪ از کل اجاره دریافتی بهطور خودکار از درآمد اجاره کسر میشود و باقیمانده مشمول مالیات خواهد بود.
مثال:
اگر اجاره ماهانه ملک شما ۱۰ میلیون تومان باشد و آن را برای ۱۲ ماه اجاره داده باشید:
درآمد اجاره: ۱۰×۱۲ = ۱۲۰ میلیون تومان
۲۵٪ کسور قانونی: ۳۰ میلیون تومان
درآمد مشمول مالیات: ۹۰ میلیون تومان
نرخ مالیات بر درآمد اجاره چقدر است؟
نرخ مالیات اجاره بستگی به میزان درآمد خالص دارد و به صورت پلکانی محاسبه میشود:
| درآمد مشمول مالیات | نرخ مالیات |
| تا ۵۰ میلیون تومان | ۱۵٪ |
| از ۵۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان | ۲۰٪ |
| بیش از ۲۰۰ میلیون تومان | ۲۵٪ |
یعنی هرچه درآمد اجاره بیشتر باشد، درصد مالیاتی که پرداخت میکنید هم بالاتر میرود.
اظهارنامه اجاره املاک چیست و چگونه باید ارسال شود؟
اظهارنامه اجاره املاک گزارشی است که هر سال مالک باید به سازمان امور مالیاتی ارائه دهد و میزان درآمد اجاره خود را در آن درج کند. این اظهارنامه باید بهصورت الکترونیکی و از طریق سامانه سازمان امور مالیاتی کشور ارسال شود.
مهلت ارسال اظهارنامه:
تا پایان تیر ماه هر سال برای املاکی که سال مالی آنها از فروردین شروع شده است.
مدارک مورد نیاز:
- سند مالکیت
- قرارداد اجاره
- کد ملی و شناسنامه موجر و مستأجر
- قبضهای پرداختی یا اجارهنامه
مالیات اجاره برای ملک مسکونی چگونه محاسبه میشود؟
برای ملک مسکونی، اگر ملک در اختیار افراد حقیقی (نه شرکتها) باشد و مالک بیش از یک واحد نداشته باشد، ممکن است از معافیت مالیاتی برخوردار شود.
شرایط معافیت مالیات اجاره مسکونی:
طبق ماده ۵۴ مکرر قانون مالیاتها:
- اگر ملک تنها واحد مسکونی شما باشد، اجاره آن تا متراژ مشخصی از مالیات معاف است.
- در شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر: تا ۱۵۰ متر مربع (مفید)
- در سایر شهرها: تا ۲۰۰ متر مربع (مفید)
اگر ملک اجارهای بیشتر از یک واحد باشد یا متراژ از حد معاف بیشتر شود، مالیات بر اساس میزان مازاد محاسبه میشود.
مالیات بر اجاره ملک تجاری چگونه محاسبه میشود؟
برای املاک تجاری (مانند مغازه، دفتر کار، مطب و…) هیچ معافیتی در نظر گرفته نمیشود. تمام درآمد حاصل از اجاره مشمول مالیات است، پس ۲۵٪ کسور قانونی کسر شده و باقیمانده طبق نرخهای پلکانی مشمول مالیات میشود.
آیا قرارداد اجاره باید رسمی باشد؟
خیر. چه قرارداد اجاره رسمی باشد و چه غیررسمی (دستی)، اگر مشخص شود که ملکی اجاره داده شده و درآمدی حاصل شده، مالک موظف است مالیات آن را پرداخت کند.
سازمان امور مالیاتی میتواند با روشهایی مانند بررسی قبوض آب و برق، گزارش مستأجر یا سامانه املاک، از اجاره ملک مطلع شود.
جریمه عدم ارائه اظهارنامه اجاره املاک چقدر است؟
اگر موجر در موعد مقرر اظهارنامه ارسال نکند یا اطلاعات نادرست وارد کند، مشمول جریمه میشود:
- ۳۰٪ مالیات متعلقه بهعنوان جریمه عدم ارائه اظهارنامه
- ۲.۵٪ مالیات متعلقه بهازای هر ماه تأخیر در پرداخت مالیات
این جریمهها غیرقابل بخشش هستند و ممکن است منجر به مسدود شدن حساب بانکی یا ممنوعالخروجی نیز شوند.
چگونه مالیات اجاره را پرداخت کنیم؟
- وارد درگاه ملی خدمات مالیاتی شوید.
- با کد ملی و رمز عبور وارد شوید یا ثبتنام کنید.
- اظهارنامه اجاره را در قسمت مخصوص پر کنید.
- میزان مالیات بهصورت خودکار محاسبه میشود.
- مبلغ را از درگاه بانکی پرداخت کنید.
- رسید پرداخت را نگهدارید.
در صورت اجاره دادن ملک به اشخاص حقوقی یا شرکتها چه تفاوتی دارد؟
اگر مستأجر یک شخص حقوقی یا شرکت باشد، او موظف است ۱۰٪ از اجاره را بهعنوان مالیات کسر کند و به حساب دولت واریز نماید )ماده ۵۳ تبصره ۹(
یعنی چه؟
در این حالت، مستأجر هنگام پرداخت اجاره، ۱۰٪ را کم میکند و مستقیماً به اداره مالیات میپردازد. سپس رسید آن را به موجر میدهد تا بتواند از مالیات نهایی کسر کند.
آیا اجاره دادن خانه مبله هم مشمول مالیات است؟
بله. خانههای مبله نیز اگر اجاره داده شوند، مشمول مالیات هستند. تفاوتی بین مبله بودن یا نبودن وجود ندارد. حتی ممکن است به دلیل اجاره بالاتر، مالیات بیشتری نیز تعلق بگیرد.
اگر ملک در رهن بانک باشد چطور؟
اگر خانهای در رهن بانک است ولی همچنان به اجاره داده میشود، مالک موظف به پرداخت مالیات اجاره است. بدهی به بانک تأثیری بر این الزام ندارد، مگر آنکه سند مالکیت به نام بانک باشد.
نکات مهم درباره مالیات اجاره ملک
- دریافت پول پیش یا رهن کامل مشمول مالیات نیست، فقط اجاره ماهانه محاسبه میشود.
- اگر مستأجر اجاره را بهصورت نقدی یا بدون فیش واریز کند، باز هم مالک مسئول است.
- در صورت شکایت مستأجر بابت شرایط نامناسب یا افزایش بیرویه اجاره، ممکن است رسیدگی مالیاتی تشدید شود.
- اگر ملک چند مالک دارد (مشاع)، هرکدام نسبت به سهم خود مسئول پرداخت مالیات هستند.
مالیات بر اجاره را جدی بگیرید!
اگر درآمدی از اجاره دارید، دانستن قوانین مالیات بر اجاره و تسلیم بهموقع اظهارنامه اجاره املاک به نفع شماست. با رعایت قانون، نهتنها از جرایم مالیاتی جلوگیری میکنید، بلکه امکان برخورداری از معافیتها و مزایای مالیاتی را هم خواهید داشت.
پس حتماً هر سال، اظهارنامهتان را در موعد مقرر ثبت کرده و مالیات مربوطه را با دقت پرداخت کنید تا هیچ مشکلی برای شما پیش نیاید.
برای مطالعه بیشتر، راهنماهای مالیاتهای مستقیم؛ حقوق و تکالیف مؤدیان و توقیف اموال و ممنوعالخروجی بابت بدهی مالیاتی را بخوانید.
