بر اساس قوانین ایران، مرد میتواند با رعایت تشریفات قانونی، پرداخت یا تعیین تکلیف حقوق مالی همسر و دریافت گواهی عدم امکان سازش، تقاضای طلاق کند. با این حال، برخلاف تصور رایج، مرد نمیتواند صرفاً با مراجعه به دفترخانه، همسر خود را طلاق دهد. طلاق از طرف مرد باید از مسیر دادگاه خانواده انجام شود و مسائلی مانند مهریه، نفقه، اجرتالمثل، شرط تنصیف دارایی، جهیزیه، حضانت و نفقه فرزندان نیز در جریان رسیدگی مشخص شود.
مطابق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، مرد میتواند با رعایت شرایط مقرر در قانون، از دادگاه تقاضای طلاق همسر خود را مطرح کند. در چنین پروندهای معمولاً لازم نیست مرد دلایلی مانند خیانت، ترک زندگی یا ناسازگاری زن را برای اصل طلاق اثبات کند؛ اما علت جدایی ممکن است بر برخی آثار مالی، بهخصوص اجرای شرط تنصیف دارایی، تأثیر بگذارد.
بنابراین، داشتن اختیار درخواست طلاق به معنای نادیده گرفتن حقوق زن یا امکان ثبت فوری طلاق نیست. مرد باید تمام مراحل قانونی طلاق را طی کند و دادگاه نیز موظف است پیش از ثبت جدایی، تکلیف حقوق مالی زن و وضعیت فرزندان را مشخص کند.
طلاق از طرف مرد چیست؟
طلاق از طرف مرد یا طلاق به درخواست زوج، حالتی است که شوهر بدون ارائه دادخواست مشترک با همسر خود، شخصاً از دادگاه خانواده صدور گواهی عدم امکان سازش را درخواست میکند.
طبق ماده ۲۶ قانون حمایت خانواده، اگر طلاق به درخواست مرد یا بهصورت توافقی مطرح شود، دادگاه «گواهی عدم امکان سازش» صادر میکند. این موضوع با طلاق از طرف زن تفاوت دارد؛ زیرا در طلاق به درخواست زن، دادگاه حسب مورد حکم الزام مرد به طلاق یا حکم احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق صادر میکند.
مرد برای ثبت طلاق باید سه مرحله اصلی را طی کند:
- ثبت دادخواست و رسیدگی در دادگاه خانواده؛
- دریافت رأی قطعی و گواهی عدم امکان سازش؛
- مراجعه به دفتر رسمی ازدواج و طلاق و ثبت واقعه طلاق.
آیا مرد بدون رضایت زن میتواند او را طلاق دهد؟
بله. مخالفت زن، بهتنهایی مانع صدور گواهی عدم امکان سازش نیست. اگر مرد بر درخواست خود اصرار داشته باشد و تشریفات قانونی را انجام دهد، دادگاه میتواند حتی بدون رضایت زن گواهی عدم امکان سازش صادر کند.
با این حال، عدم رضایت زن ممکن است روند پرونده را طولانیتر کند. زن میتواند نسبت به رأی صادرشده اعتراض، تجدیدنظرخواهی و در شرایط قانونی فرجامخواهی کند. همچنین دادگاه موظف است حقوق مالی زن و مسائل مربوط به فرزندان را تعیین تکلیف کند.
بنابراین، عبارت «مرد هر زمان بخواهد میتواند زن را طلاق دهد» به معنای طلاق فوری، بدون دادگاه یا بدون پرداخت حقوق مالی زن نیست.
آیا مرد برای طلاق دادن همسر خود به دلیل نیاز دارد؟
برای اصل درخواست طلاق، مرد معمولاً ملزم نیست یکی از دلایل خاص طلاق مانند اعتیاد، خیانت، سوءرفتار یا ترک منزل زن را ثابت کند. او میتواند با استناد به ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، خواستار طلاق شود.
با وجود این، اعلام و اثبات علت جدایی در بعضی موارد اهمیت دارد. برای مثال، اگر مرد هنگام ازدواج شرط تنصیف دارایی را امضا کرده باشد، یکی از شرایط اجرای آن این است که طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوءرفتار او نباشد. بنابراین، اگر مرد مدعی باشد طلاق به دلیل تخلف زن صورت گرفته است، باید ادعای خود را با مدارک قابل استناد اثبات کند.
مواردی مانند حکم قطعی عدم تمکین، گزارشهای رسمی، شهادت شهود، مکاتبات و سایر اسناد ممکن است با توجه به موضوع پرونده مورد بررسی دادگاه قرار گیرند.
برای آشنایی با نحوه تعیین این حق مالی، راهنمای محاسبه اجرتالمثل زن را بخوانید.
مراحل طلاق از طرف مرد چگونه است؟
مراحل درخواست طلاق از طرف مرد از ثبتنام در سامانه ثنا آغاز و پس از صدور رأی قطعی، در دفتر رسمی طلاق به پایان میرسد.
مرحله اول: ثبتنام در سامانه ثنا
مرد باید دارای حساب کاربری در سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی یا ثنا باشد. ابلاغ وقت رسیدگی، قرار داوری، نظریه کارشناسی و رأی دادگاه از طریق این سامانه انجام میشود.
در صورت نداشتن حساب ثنا، ابتدا باید احراز هویت و ثبتنام انجام شود. اطلاعات نشانی و شماره تلفن نیز باید دقیق باشد؛ زیرا بیشتر ابلاغهای پرونده بهصورت الکترونیکی ارسال میشوند.
مرحله دوم: تنظیم دادخواست طلاق
خواسته دادخواست معمولاً با عنوان «صدور گواهی عدم امکان سازش به درخواست زوج» ثبت میشود. مشخصات کامل زن و شوهر، شماره سند ازدواج، تاریخ عقد، مشخصات فرزندان و توضیح مختصری درباره درخواست طلاق باید در دادخواست درج شود.
مرد میتواند شخصاً دادخواست را ثبت کند یا این کار را از طریق وکیل دادگستری انجام دهد. اگر دادخواست ناقص باشد، دفتر دادگاه اخطار رفع نقص صادر میکند و متقاضی باید در مهلت تعیینشده نواقص را برطرف کند.
مرحله سوم: ثبت دادخواست در دفتر خدمات الکترونیک قضایی
دادخواست و ضمائم آن از طریق دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و برای دادگاه خانواده صالح ارسال میشود. پس از ثبت، پرونده به یکی از شعب دادگاه خانواده ارجاع خواهد شد.
بهطور معمول، دادگاه محل اقامت زن به پرونده رسیدگی میکند؛ اما تعیین صلاحیت دادگاه ممکن است با توجه به محل اقامت طرفین، اقامت خارج از کشور و شرایط خاص پرونده متفاوت باشد.
مرحله چهارم: تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ به زن
پس از ارجاع پرونده، شعبه دادگاه وقت رسیدگی تعیین میکند. زمان جلسه از طریق سامانه ثنا به زن و مرد یا وکلای آنان ابلاغ میشود.
در جلسه رسیدگی، دادگاه اظهارات طرفین را میشنود و موضوعاتی مانند علت درخواست طلاق، امکان سازش، میزان مهریه پرداختشده، نفقه، اجرتالمثل، جهیزیه، شرط تنصیف دارایی و وضعیت فرزندان را بررسی میکند.
اگر زن در جلسه حاضر نشود ولی ابلاغ بهصورت قانونی انجام شده باشد، عدم حضور او لزوماً مانع ادامه رسیدگی نیست.
مرحله پنجم: ارجاع پرونده به داوری
بر اساس ماده ۲۷ قانون حمایت خانواده، در تمام درخواستهای طلاق بهجز طلاق توافقی، دادگاه باید برای ایجاد صلح و سازش، پرونده را به داوری ارجاع دهد.
پس از صدور قرار داوری، هر یک از زوجین باید ظرف یک هفته داور خود را معرفی کنند. طبق ماده ۲۸ قانون حمایت خانواده، داور ترجیحاً باید از بستگان متأهل، حداقل ۳۰ ساله و آشنا با مسائل شرعی، خانوادگی و اجتماعی باشد.
اگر شخص واجد شرایطی بین بستگان وجود نداشته باشد یا یکی از طرفین از معرفی داور خودداری کند، دادگاه میتواند داور تعیین کند.
داوران با زوجین گفتوگو میکنند و نتیجه تلاش خود برای سازش را به دادگاه گزارش میدهند. نظریه داور برای قاضی الزامآور مطلق نیست، اما دادگاه باید آن را بررسی کند و در صورت نپذیرفتن، دلیل خود را بیان کند.
مرحله ششم: بررسی حقوق مالی زن
مهمترین مرحله طلاق از طرف مرد، تعیین تکلیف حقوق مالی زن است. مطابق ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده، دادگاه باید ضمن رأی خود درباره مهریه، نفقه، جهیزیه، اجرتالمثل، شروط ضمن عقد، وضعیت فرزندان و هزینه نگهداری آنان تصمیمگیری کند.
ثبت طلاق اصولاً به پرداخت حقوق مالی زن وابسته است؛ مگر اینکه:
- زن به ثبت طلاق بدون دریافت فوری حقوق خود رضایت دهد؛
- درباره نحوه پرداخت توافق شده باشد؛
- حکم قطعی اعسار مرد صادر شود؛
- دادگاه با تقسیط محکومبه موافقت کند.
اگر زن بدون دریافت حقوق مالی خود با ثبت طلاق موافقت کند، اصل طلب او از بین نمیرود و میتواند بعداً از طریق اجرای احکام آن را مطالبه کند؛ مگر اینکه صریحاً تمام یا بخشی از حقوق خود را بخشیده باشد.
مرحله هفتم: تعیین تکلیف فرزندان
اگر زوجین فرزند مشترک داشته باشند، دادگاه باید درباره حضانت، ملاقات و هزینه نگهداری فرزندان تصمیم بگیرد.
حضانت با ولایت تفاوت دارد. ممکن است حضانت کودک با مادر باشد، اما پدر همچنان ولی قهری او محسوب شود. همچنین واگذاری حضانت به مادر، تکلیف پدر به پرداخت نفقه فرزند را از بین نمیبرد.
دادگاه با توجه به سن کودک، مصلحت او، وضعیت والدین و شرایط زندگی درباره موارد زیر تصمیم میگیرد:
- حضانت فرزند؛
- زمان و محل ملاقات والد دیگر؛
- نفقه و هزینه نگهداری؛
- هزینههای درمان و تحصیل؛
- نحوه تحویل گرفتن و بازگرداندن فرزند.
توافق پدر و مادر درباره حضانت زمانی معتبر و قابل اجراست که برخلاف مصلحت کودک نباشد.
مرحله هشتم: صدور گواهی عدم امکان سازش
اگر تلاش داوران برای سازش نتیجه ندهد و مرد همچنان بر طلاق اصرار داشته باشد، دادگاه پس از تعیین تکلیف حقوق مالی زن و فرزندان، گواهی عدم امکان سازش صادر میکند.
رأی صادرشده ممکن است مورد اعتراض قرار گیرد. به همین دلیل، صرف صدور رأی بدوی برای ثبت طلاق کافی نیست و گواهی باید قطعی و قابل اجرا شده باشد.
مرحله نهم: اعتراض، تجدیدنظر و فرجامخواهی
زن یا مرد میتوانند در مهلت قانونی نسبت به بخشهای قابل اعتراض رأی اقدام کنند. اگر رأی حضوری باشد، مهلت تجدیدنظرخواهی برای اشخاص مقیم ایران معمولاً ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ است.
پروندههای مربوط به اصل نکاح و طلاق ممکن است پس از مرحله تجدیدنظر، تحت شرایط قانونی قابلیت فرجامخواهی در دیوان عالی کشور را نیز داشته باشند. استفاده از این مراحل میتواند مدت زمان پرونده را افزایش دهد.
اگر هیچیک از طرفین در مهلت قانونی اعتراض نکنند یا مراحل اعتراض به پایان برسد، رأی قطعی و آماده اجرا خواهد شد.
مرحله دهم: مراجعه به دفتر رسمی ازدواج و طلاق
بر اساس ماده ۳۴ قانون حمایت خانواده، اعتبار گواهی عدم امکان سازش برای تحویل به دفتر رسمی ازدواج و طلاق، سه ماه از تاریخ ابلاغ رأی قطعی یا قطعی شدن آن است.
اگر گواهی در این مدت به دفترخانه تحویل داده نشود، اعتبار آن از بین میرود. همچنین پس از تحویل گواهی به دفترخانه، متقاضی باید در مهلت قانونی حضور پیدا کند و مدارک لازم را ارائه دهد.
در صورت منقضی شدن گواهی، مرد نمیتواند با همان گواهی طلاق را ثبت کند و ممکن است ناچار شود روند قانونی را دوباره آغاز کند.
مرحله یازدهم: آزمایش بارداری و اجرای صیغه طلاق
برای ثبت طلاق، ارائه گواهی پزشک درباره وجود یا عدم وجود جنین الزامی است؛ مگر اینکه زن و مرد درباره وجود بارداری اتفاقنظر داشته باشند. این الزام در ماده ۳۱ قانون حمایت خانواده پیشبینی شده است.
پس از تکمیل مدارک، پرداخت یا تعیین تکلیف حقوق مالی زن و فراهم شدن شرایط شرعی، صیغه طلاق با حضور سردفتر و دو شاهد مرد عادل اجرا میشود. سپس واقعه طلاق در دفتر رسمی ثبت و سند طلاق صادر خواهد شد.
اگر زن در دفترخانه حاضر نشود چه اتفاقی میافتد؟
عدم حضور زن در دفترخانه همیشه مانع ثبت طلاق نیست. بر اساس ماده ۳۵ قانون حمایت خانواده، اگر مرد در مهلت مقرر گواهی عدم امکان سازش را به دفترخانه تحویل دهد و زن ظرف یک هفته حاضر نشود، سردفتر برای طرفین اخطاریه حضور صادر میکند.
چنانچه زن پس از ابلاغ اخطار نیز حاضر نشود، امکان اجرای صیغه و ثبت طلاق بدون حضور او وجود دارد و دفترخانه نتیجه را به اطلاع زن میرساند.
بنابراین، زن نمیتواند صرفاً با حاضر نشدن در دفترخانه برای همیشه مانع ثبت طلاق شود. البته دفترخانه باید تمام تشریفات ابلاغ و مقررات مربوط به حقوق مالی زن را رعایت کند.
حقوق زن در طلاق از طرف مرد چیست؟
در طلاقی که مرد متقاضی آن است، حقوق مالی زن اهمیت ویژهای دارد. این حقوق ممکن است شامل موارد زیر باشد.
مهریه
اصل مهریه با درخواست طلاق از بین نمیرود. مرد باید مهریه زن را مطابق سند ازدواج و با توجه به مبالغی که قبلاً پرداخت شده است، بپردازد.
اگر مرد توان پرداخت یکجای مهریه را نداشته باشد، میتواند دادخواست اعسار و تقسیط ارائه کند. پذیرش اعسار به شرایط مالی، داراییها، درآمد، نقلوانتقالات مالی و مدارک مرد بستگی دارد و بهصورت خودکار پذیرفته نمیشود.
نفقه معوقه
زن میتواند نفقه پرداختنشده دوران زندگی مشترک را مطالبه کند. در صورت اختلاف درباره میزان نفقه، دادگاه ممکن است موضوع را به کارشناس رسمی ارجاع دهد.
اگر عدم تمکین زن با حکم قطعی ثابت شده باشد، استحقاق او نسبت به نفقه ایام عدم تمکین ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد. با این حال، صرف ادعای مرد مبنی بر ترک منزل یا عدم تمکین کافی نیست.
نفقه ایام عده
در طلاق رجعی، زن اصولاً در دوران عده از حق نفقه برخوردار است؛ مگر در مواردی که قانون استثنا کرده باشد. وضعیت نفقه در طلاق بائن متفاوت است و باید نوع طلاق و شرایط زن، از جمله بارداری، بررسی شود.
اجرتالمثل ایام زوجیت
اگر زن در طول زندگی مشترک کارهایی انجام داده باشد که شرعاً بر عهده او نبوده و این کارها به دستور یا درخواست مرد و بدون قصد انجام رایگان صورت گرفته باشد، ممکن است مستحق اجرتالمثل شود.
کارشناسی اجرتالمثل معمولاً با توجه به مدت زندگی مشترک، نوع کارهای انجامشده، وضعیت خانوادگی و سایر اوضاع پرونده صورت میگیرد.
شرط تنصیف دارایی
شرط تنصیف دارایی از شروط چاپی سند ازدواج است، اما فقط در صورتی اجرا میشود که مرد آن را امضا کرده باشد و شرایط مندرج در شرط نیز وجود داشته باشد.
تنصیف دارایی به معنای انتقال خودکار نصف تمام اموال مرد نیست. دادگاه میتواند تا سقف نصف دارایی موجودی را که مرد در دوران زندگی مشترک به دست آورده است، به زن اختصاص دهد.
از مهمترین شرایط اجرای این شرط میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درخواست طلاق از طرف مرد باشد؛
- طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا سوءرفتار اثباتشده او نباشد؛
- دارایی در دوران زندگی مشترک به دست آمده باشد؛
- مال هنگام رسیدگی موجود و قابل شناسایی باشد؛
- مرد شرط تنصیف را در عقدنامه امضا کرده باشد.
بر اساس رأی وحدت رویه شماره ۷۷۹ دیوان عالی کشور، امکان جمع اجرتالمثل و شرط تنصیف دارایی، در صورت وجود شرایط قانونی هر دو، منتفی نیست.
جهیزیه
جهیزیه متعلق به زن است و درخواست طلاق مرد باعث انتقال مالکیت آن نمیشود. زن میتواند با ارائه سیاهه جهیزیه، فاکتور، شهادت شهود یا سایر دلایل، استرداد اموال خود را درخواست کند.
آیا مرد باید نصف دارایی خود را به زن بدهد؟
خیر؛ چنین حکمی بهصورت عمومی و خودکار وجود ندارد. مرد تنها زمانی ممکن است به انتقال بخشی از دارایی خود ملزم شود که شرط تنصیف را امضا کرده و تمام شرایط اجرای آن فراهم شده باشد.
حتی در این حالت نیز عبارت عقدنامه «تا نصف دارایی» است، نه الزاماً دقیقاً نصف اموال. میزان دارایی قابل انتقال با توجه به شرایط پرونده، مدت زندگی مشترک، نقش زن در زندگی و وضعیت اموال توسط دادگاه تعیین میشود.
اموالی که پیش از ازدواج به دست آمدهاند یا در زمان رسیدگی دیگر در مالکیت مرد نیستند، اصولاً باید جداگانه بررسی شوند. نقلوانتقال صوری اموال با هدف فرار از اجرای حقوق زن نیز ممکن است پیامدهای حقوقی مستقلی داشته باشد.
آیا مرد میتواند بدون پرداخت مهریه طلاق بگیرد؟
در حالت عادی، ثبت طلاق به درخواست مرد منوط به پرداخت حقوق مالی زن است. با این حال، ناتوانی از پرداخت یکجای مهریه لزوماً به معنای غیرممکن شدن طلاق نیست.
مرد میتواند درخواست اعسار و تقسیط مهریه یا سایر محکومبههای مالی را مطرح کند. اگر حکم قطعی اعسار یا تقسیط صادر شود، ثبت طلاق با رعایت مفاد حکم امکانپذیر خواهد بود.
همچنین زن میتواند رضایت دهد که طلاق پیش از دریافت کامل مهریه ثبت شود و بعداً طلب خود را پیگیری کند. این رضایت به معنای بخشش مهریه نیست، مگر اینکه زن بهطور صریح و معتبر آن را ابراء یا بذل کرده باشد.
طلاق از طرف مرد چقدر طول میکشد؟
مدت زمان ثابتی برای تمام پروندهها وجود ندارد. طلاق از طرف مرد در یک پرونده ساده و بدون اعتراض ممکن است چند ماه طول بکشد؛ اما اگر درباره حقوق مالی، تنصیف دارایی، حضانت یا کارشناسی اختلاف وجود داشته باشد و رأی نیز مورد تجدیدنظر یا فرجامخواهی قرار گیرد، رسیدگی میتواند بیش از یک سال ادامه پیدا کند.
عوامل مؤثر بر طول مدت پرونده عبارتاند از:
- حجم پروندههای شعبه دادگاه؛
- کامل یا ناقص بودن دادخواست؛
- حضور یا عدم حضور طرفین؛
- معرفی بهموقع داور؛
- اختلاف درباره مهریه و اجرتالمثل؛
- ضرورت کارشناسی اموال؛
- طرح دعوای اعسار و تقسیط؛
- اختلاف درباره شرط تنصیف دارایی؛
- تجدیدنظرخواهی یا فرجامخواهی؛
- مجهولالمکان بودن یکی از زوجین.
به همین دلیل، وعده طلاق قطعی در یک بازه بسیار کوتاه برای تمام پروندهها، قابل اتکا نیست.
مدارک لازم برای طلاق از طرف مرد
مهمترین مدارک عبارتاند از:
- اصل یا تصویر شناسنامه مرد؛
- کارت ملی مرد؛
- اصل یا رونوشت رسمی سند ازدواج؛
- اطلاعات هویتی و نشانی زن؛
- ثبتنام در سامانه ثنا؛
- وکالتنامه وکیل، در صورت داشتن وکیل؛
- مدارک مربوط به پرداخت مهریه یا سایر حقوق مالی؛
- احکام قبلی مانند تمکین، نفقه یا مهریه، در صورت وجود؛
- مدارک مربوط به فرزندان مشترک؛
- اسناد و مدارک مرتبط با علت طلاق، در صورت تأثیر بر شروط ضمن عقد.
اگر اصل عقدنامه در دسترس نباشد، میتوان از دفترخانهای که ازدواج را ثبت کرده است رونوشت رسمی دریافت کرد.
هزینه طلاق از طرف مرد در سال ۱۴۰۵
هزینه نهایی هر پرونده به شرایط آن بستگی دارد و نمیتوان مبلغ ثابتی برای همه پروندهها اعلام کرد. هزینهها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- هزینه ثبت دادخواست؛
- تعرفه خدمات الکترونیک قضایی؛
- هزینه دادرسی؛
- هزینه داوری؛
- هزینه کارشناسی اجرتالمثل یا اموال؛
- هزینه آزمایش بارداری؛
- حقالتحریر و هزینه ثبت در دفترخانه طلاق؛
- حقالوکاله وکیل، در صورت استفاده از وکیل؛
- حقوق مالی زن مانند مهریه، نفقه و اجرتالمثل.
حقوق مالی زن را نباید با هزینه اداری طلاق یکی دانست. ممکن است هزینه ثبت و دادرسی محدود باشد، اما تعهدات مالی ناشی از ازدواج مبلغ قابل توجهی داشته باشد.
طلاق از طرف مرد در دوران عقد
اگر طلاق پیش از شروع زندگی مشترک مطرح شود، باید مشخص شود که نزدیکی میان زوجین انجام شده است یا خیر.
اگر نزدیکی صورت نگرفته باشد، زن اصولاً مستحق نصف مهریه تعیینشده است. در این وضعیت، طلاق از نوع بائن خواهد بود و زن عده طلاق ندارد. همچنین امکان حذف نام همسر سابق از شناسنامه، با رعایت مقررات و ارائه مدارک لازم، وجود خواهد داشت.
اگر نزدیکی انجام شده باشد، زن اصولاً مستحق تمام مهریه است؛ حتی اگر هنوز زندگی مشترک رسمی در منزل مشترک آغاز نشده باشد.
بنابراین، صرف استفاده از عبارت «دوران عقد» برای تعیین میزان مهریه کافی نیست و وقوع یا عدم وقوع رابطه زناشویی اهمیت دارد.
طلاق غیابی از طرف مرد
اگر زن در جلسات دادگاه شرکت نکند، لایحه دفاعی ارسال نکند و ابلاغ نیز در شرایط قانونی بهصورت واقعی انجام نشده باشد، ممکن است رأی صادرشده غیابی محسوب شود. در این صورت، زن میتواند در مهلت قانونی نسبت به رأی واخواهی کند.
مجهولالمکان بودن زن یا حاضر نشدن او مانع همیشگی رسیدگی نیست. ابلاغ ممکن است از روشهای قانونی، از جمله نشر آگهی، انجام شود. با این حال، حقوق مالی زن حتی در طلاق غیابی نیز باید تعیین تکلیف شود و عدم حضور او موجب از بین رفتن مهریه یا سایر حقوق قانونیاش نیست.
نوع طلاق به درخواست مرد؛ رجعی یا بائن؟
طلاق از طرف مرد در بسیاری از موارد از نوع رجعی است. در طلاق رجعی، مرد در مدت عده حق رجوع دارد و برای بازگشت به زندگی مشترک به عقد مجدد نیاز نیست.
با این حال، برخی طلاقها بائن هستند و امکان رجوع در عده وجود ندارد؛ از جمله طلاق زن یائسه یا طلاق پیش از نزدیکی. تشخیص نوع طلاق به شرایط زوجین و مقررات قانون مدنی بستگی دارد.
در طلاق رجعی، آثار مالی و غیرمالی خاصی در دوران عده برقرار است؛ به همین دلیل نوع طلاق باید در رأی دادگاه و سند طلاق بهدرستی مشخص شود.
آیا داشتن وکیل برای طلاق از طرف مرد الزامی است؟
خیر. مرد میتواند شخصاً دادخواست بدهد و مراحل پرونده را پیگیری کند. با این حال، حضور وکیل در پروندههایی که درباره مهریه، اعسار، اجرتالمثل، اموال یا حضانت اختلاف جدی وجود دارد، میتواند از اشتباه در تنظیم خواسته و از دست رفتن مهلتهای قانونی جلوگیری کند.
مرد میتواند با اعطای وکالت رسمی و قضایی، حضور و پیگیری بسیاری از مراحل را به وکیل بسپارد؛ اما نوع اختیارات وکیل باید بهطور دقیق در وکالتنامه درج شده باشد.
اشتباهات رایج در درخواست طلاق از طرف مرد
برخی اشتباهات میتوانند پرونده را طولانی یا پرهزینه کنند:
- تصور اینکه رضایت ندادن زن، طلاق را غیرممکن میکند؛
- مراجعه مستقیم به دفترخانه بدون رأی دادگاه؛
- بیتوجهی به شرط تنصیف دارایی در عقدنامه؛
- ثبت دادخواست ناقص یا انتخاب خواسته اشتباه؛
- ارائه نکردن مدارک پرداختهای قبلی مهریه و نفقه؛
- از دست دادن مهلت سهماهه گواهی عدم امکان سازش؛
- انتقال صوری اموال برای فرار از حقوق مالی زن؛
- بیتوجهی به ابلاغهای سامانه ثنا؛
- حاضر نشدن در جلسات داوری یا دادگاه؛
- توافق شفاهی درباره مهریه، حضانت یا جهیزیه بدون تنظیم سند قابل استناد.
جمعبندی
طلاق از طرف مرد یک فرایند چندمرحلهای است و با ثبت یک درخواست ساده یا مراجعه مستقیم به دفترخانه انجام نمیشود. مرد ابتدا باید دادخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را ثبت کند، در جلسات دادگاه و داوری شرکت داشته باشد و تکلیف مهریه، نفقه، اجرتالمثل، جهیزیه، شرط تنصیف دارایی و وضعیت فرزندان را مشخص کند.
پس از صدور رأی قطعی، گواهی عدم امکان سازش باید در مهلت سهماهه به دفترخانه طلاق تحویل داده شود. عدم حضور زن نیز در صورت رعایت تشریفات ابلاغ، لزوماً مانع ثبت طلاق نیست؛ اما حقوق مالی او باید پرداخت یا به شکل قانونی تعیین تکلیف شود.
از آنجا که جزئیاتی مانند متن عقدنامه، میزان مهریه، وجود فرزند، وضعیت تمکین، داراییهای مرد و احکام قبلی میتوانند نتیجه پرونده را تغییر دهند، بهتر است پیش از ثبت دادخواست، تمام اسناد و آثار مالی تصمیم بررسی شوند.
این مقاله اطلاعات عمومی حقوقی ارائه میکند و جایگزین مشاوره اختصاصی با وکیل بر اساس مدارک هر پرونده نیست.
سؤالات متداول
آیا مرد بدون دلیل میتواند زن را طلاق دهد؟
مرد برای اصل درخواست طلاق معمولاً نیازی به اثبات دلیل خاص ندارد؛ اما باید مراحل قانونی را طی کرده و حقوق مالی زن را پرداخت یا تعیین تکلیف کند. علت طلاق ممکن است بر اجرای شرط تنصیف دارایی اثر بگذارد.
آیا رضایت زن برای طلاق از طرف مرد لازم است؟
خیر. مخالفت زن مانع قطعی طلاق نیست، اما او حق اعتراض به رأی و مطالبه حقوق مالی خود را دارد.
اگر مرد پول مهریه را نداشته باشد، طلاق انجام نمیشود؟
مرد میتواند درخواست اعسار و تقسیط مهریه را مطرح کند. در صورت صدور حکم قطعی اعسار یا تقسیط، ثبت طلاق مطابق تصمیم دادگاه امکانپذیر است.
اعتبار گواهی عدم امکان سازش چقدر است؟
این گواهی باید حداکثر ظرف سه ماه پس از ابلاغ رأی قطعی یا قطعی شدن آن به دفتر رسمی ازدواج و طلاق تحویل داده شود.
اگر زن به دفترخانه نیاید، طلاق ثبت میشود؟
در صورت تحویل بهموقع گواهی توسط مرد و رعایت تشریفات اخطار و ابلاغ دفترخانه، عدم حضور زن مانع همیشگی اجرای صیغه و ثبت طلاق نیست.
آیا در طلاق از طرف مرد نصف اموال به زن میرسد؟
خیر، انتقال نصف اموال خودکار نیست. شرط تنصیف باید در عقدنامه امضا شده و شرایط اجرای آن نیز وجود داشته باشد. دادگاه میتواند تا نصف دارایی واجد شرایط را تعیین کند.
طلاق از طرف مرد چند ماه طول میکشد؟
پرونده بدون اعتراض ممکن است طی چند ماه رسیدگی شود؛ اما اختلاف مالی، کارشناسی، اعسار، تجدیدنظرخواهی یا فرجامخواهی میتواند روند را به بیش از یک سال برساند.
مهریه زن در طلاق از طرف مرد از بین میرود؟
خیر. درخواست طلاق مرد موجب از بین رفتن مهریه نمیشود. مهریه باید پرداخت یا درباره آن حکم اعسار، تقسیط یا توافق معتبر صادر شود.
حضانت فرزند در طلاق از طرف مرد با چه کسی است؟
حضانت بر اساس سن کودک، مصلحت او و شرایط والدین تعیین میشود. درخواستکننده طلاق بودن پدر، بهتنهایی ملاک واگذاری حضانت نیست.
آیا زن میتواند به طلاق از طرف مرد اعتراض کند؟
بله. زن میتواند در مهلت قانونی نسبت به رأی و تصمیمهای مربوط به حقوق مالی، حضانت و سایر موضوعات قابل اعتراض اقدام کند.
